İş ilişkisinin sona ermesi durumunda hak kazanılan kıdem tazminatı tutarını, güncel tavan ve damga vergisi oranı ile hesaplayın. Çalışılan gün sayısına göre orantılı hesaplama yapılır.
Net Maaş Nedir ve Nasıl Hesaplanır?
Net maaş, bir çalışanın işvereninden her ay eline geçen, tüm vergi ve sigorta kesintileri düşüldükten sonraki gerçek geliridir. Brüt maaş ise işverenin çalışana ödemeyi taahhüt ettiği toplam tutardır. İkisi arasındaki fark, devlete ve sosyal güvenlik kurumlarına ödenen zorunlu kesintilerden kaynaklanır. Türkiye'de bu kesintiler dört ana kalemden oluşur: SGK (Sosyal Güvenlik Kurumu) primi işçi payı, işsizlik sigortası işçi payı, gelir vergisi ve damga vergisi. Bu makalede, her bir kesintinin nasıl hesaplandığını adım adım açıklayacak ve net maaşınızı nasıl bulacağınızı göstereceğiz.
Detaylı Kesinti Açıklamaları
1. SGK Primi İşçi Payı (%14): 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'na göre, brüt maaşın %14'ü oranında kesilir. Bu kesinti, çalışanı genel sağlık sigortası, malullük, yaşlılık ve ölüm risklerine karşı güvence altına alır. İşveren, brüt maaşın yaklaşık %20'si kadar ek bir SGK primi işveren payı da öder, ancak bu tutar brüt maaştan düşülmez ve net maaşı etkilemez. Bu kesinti doğrudan brüt maaşınızın üzerinden hesaplanır.
2. İşsizlik Sigortası İşçi Payı (%1): 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu uyarınca, brüt maaşın %1'i oranında kesilir. Bu fon, işsiz kalan sigortalılara belirli bir süre gelir desteği sağlamak amacıyla kullanılır. SGK primi gibi, bu kesinti de brüt maaş üzerinden alınır.
3. Gelir Vergisi: 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'na tabidir. Hesaplama şu şekilde yapılır: Öncelikle, brüt maaştan SGK ve işsizlik sigortası kesintileri çıkarılarak gelir vergisi matrahı bulunur. Bu matrah üzerinden vergi hesaplanır. Türkiye'de gelir vergisi artan oranlı dilimler üzerinden alınır. Yani geliriniz arttıkça, gelirinizin belirli kısımları için uygulanan vergi oranı da artar. 2026 yılı için tahmini gelir vergisi dilimleri şöyledir: İlk 110.000 TL için %15, 110.001 TL ile 230.000 TL arası için %20, 230.001 TL ile 870.000 TL arası için %27, 870.000 TL'nin üzeri için %35.
Önemli bir nokta, verginin yıl içinde birikimli (kümülatif) olarak hesaplanmasıdır. Yani her ay, o ana kadar elde edilen toplam matrah yeni dilime girebilir ve ödenecek vergi, önceki aylarda ödenenler düşülerek bulunur. Bu nedenle yılın ilk aylarında düşük dilimde vergi öderken, aylar ilerledikçe ve birikimli geliriniz arttıkça daha yüksek dilimlere girerek daha fazla vergi ödeyebilirsiniz.
Asgari Ücret İstisnası: Brüt maaşınız, o yıl için belirlenen brüt asgari ücret (2026 için tahmini 25.000 TL) veya altındaysa ve siz bu istisnayı talep ediyorsanız, gelir vergisi ödemezsiniz. Bu istisnanın mekaniği şöyledir: Önce normal şekilde aylık gelir verginiz hesaplanır. Daha sonra, asgari ücretin brüt tutarından SGK ve işsizlik kesintileri düşülerek bir 'asgari ücret matrahı' bulunur. Bu matrah üzerinden hesaplanan vergi tutarı, sizin ödemeniz gereken vergiden düşülür. Eğer brüt maaşınız asgari ücrete eşit veya daha düşükse, bu düşüm sonucunda ödenecek vergi sıfır olur. Bu istisna, düşük gelirli çalışanları desteklemek için getirilmiştir. Hesaplayıcımızda "Asgari Ücret Gelir Vergisi İstisnası Uygulansın mı?" seçeneği ile bu durumu kontrol edebilirsiniz.
4. Damga Vergisi (Binde 7,59): 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu gereğince, brüt maaş üzerinden binde 7,59 oranında (2026) kesilir. Ücret ödemesi bir resmi işlem sayıldığı için bu vergi alınır. Hesaplaması oldukça basittir: Brüt maaşınızı 0,00759 ile çarparsınız.
Adım Adım Bir Örnek Hesaplama
Brüt maaşı 45.000 TL olan, bekar bir çalışanın Aralık ayındaki net maaşını hesaplayalım. Asgari ücretin üzerinde olduğu için gelir vergisi istisnası uygulanmayacaktır.
- SGK Kesintisi: 45.000 TL * 0,14 = 6.300 TL
- İşsizlik Sigortası Kesintisi: 45.000 TL * 0,01 = 450 TL
- Gelir Vergisi Matrahı: 45.000 - 6.300 - 450 = 38.250 TL
- Birikimli Yıllık Matrah (12. ay): 38.250 TL * 12 = 459.000 TL
- Gelir Vergisi Hesaplaması:
- 459.000 TL, 230.000 TL'yi aştığı için üç dilim kullanılır:
- İlk 110.000 TL için vergi: 110.000 * 0,15 = 16.500 TL
- 110.001 TL ile 230.000 TL arası (120.000 TL) için: 120.000 * 0,20 = 24.000 TL
- 230.001 TL ile 459.000 TL arası (229.000 TL) için: 229.000 * 0,27 = 61.830 TL
- Toplam yıllık vergi: 16.500 + 24.000 + 61.830 = 102.330 TL
- Birikimli önceki ayların vergisi (11 ay için): 38.250 TL * 11 = 420.750 TL birikimli matrah. Bu tutar da aynı dilimlerle hesaplanır: (110.000*0,15) + (120.000*0,20) + (190.750*0,27) = 16.500 + 24.000 + 51.502,5 = 92.002,5 TL.
- Aralık ayı vergisi (indirim öncesi): 102.330 - 92.002,5 = 10.327,5 TL
- Asgari ücret istisnası uygulanmadığı için ödenecek vergi: 10.327,5 TL.
- 459.000 TL, 230.000 TL'yi aştığı için üç dilim kullanılır:
- Damga Vergisi: 45.000 TL * 0,00759 ≈ 341,55 TL
- Toplam Kesinti: 6.300 + 450 + 10.327,5 + 341,55 = 17.419,05 TL
- Net Maaş: 45.000 - 17.419,05 = 27.580,95 TL
Gördüğünüz gibi, 45.000 TL brüt maaşın yaklaşık %38,7'si kesinti olarak gider ve çalışana net 27.581 TL kalır. Bu örnekte, Asgari Geçim İndirimi'nin (AGİ) 2022'de kaldırıldığını ve medeni duruma göre ek bir vergi indirimi uygulanmadığını unutmayın.
Asgari Ücret İstisnası Detaylı Örneği
Brüt maaşı 25.000 TL olan bir çalışan için Ocak ayı hesaplaması yapalım ve istisnayı uygulayalım.
- SGK: 25.000 * 0,14 = 3.500 TL
- İşsizlik: 25.000 * 0,01 = 250 TL
- Matrah: 25.000 - 3.500 - 250 = 21.250 TL
- Birikimli Yıllık Matrah (Ocak): 21.250 TL * 1 = 21.250 TL
- Gelir Vergisi Hesaplaması:
- 21.250 TL ilk dilimde (110.000 TL'ye kadar %15). Yıllık vergi: 21.250 * 0,15 = 3.187,5 TL.
- Önceki aylar vergisi: 0 TL.
- Aylık vergi (indirim öncesi): 3.187,5 - 0 = 3.187,5 TL.
- Asgari Ücret İstisnası: Asgari ücret matrahı: 25.000 - (25.000*0,14) - (25.000*0,01) = 21.250 TL. Bu matraha tekabül eden vergi: 21.250 * 0,15 = 3.187,5 TL.
- Ödenecek Gelir Vergisi: max(3.187,5 - 3.187,5, 0) = 0 TL.
- Damga Vergisi: 25.000 * 0,00759 = 189,75 TL
- Toplam Kesinti: 3.500 + 250 + 0 + 189,75 = 3.939,75 TL
- Net Maaş: 25.000 - 3.939,75 = 21.060,25 TL
Bu hesaplama, asgari ücret istisnasının, çalışanın ödeyeceği vergiden, asgari ücrete denk gelen kısmın vergisini çıkarmak suretiyle çalıştığını gösterir. Brüt maaş asgari ücrete tam eşit olduğunda sonuç sıfırdır.
Sık Karşılaşılan Durumlar
Asgari Ücretli Çalışan: Brüt maaşı 25.000 TL olan ve istisnayı uygulayan bir çalışan için gelir vergisi ödenmez. Sadece SGK (3.500 TL), işsizlik (250 TL) ve damga vergisi (189,75 TL) kesilir. Toplam kesinti yaklaşık 3.940 TL, net maaş ise yaklaşık 21.060 TL olur. Bu, düşük gelirli çalışanlar için önemli bir destektir.
Yılın İlk Aylarında Yüksek Gelirli Çalışan: Ocak ayında brüt maaşı 100.000 TL olan bir çalışan, henüz birikimli matrahı düşük olduğu için daha düşük bir vergi diliminde kalabilir ve daha az gelir vergisi öder. Temmuz ayına gelindiğinde ise birikimli matrah yükseldiği için daha yüksek dilime girer ve aylık vergisi artar. Bu nedenle, aynı brüt maaşla çalışan birinin yılın farklı aylarındaki net maaşı değişiklik gösterebilir.
Brüt Maaşı Asgari Ücretin Biraz Üzerinde Olan Çalışan: Örneğin brüt maaşı 26.000 TL olan bir çalışan için istisna hâlâ faydalı olabilir. Bu durumda, ödenecek gelir vergisi, normal hesaplanan aylık vergiden, asgari ücrete tekabül eden vergi çıkarılarak bulunur. Bu, net maaşı bir miktar artıracaktır.
Hesaplama Sonrası: İş Sözleşmenizi Hazırlayın
Net maaşınızı öğrendikten sonra, çalışma koşullarınızı resmi bir şekilde belgelemek çok önemlidir. Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi, hem işveren hem de çalışan için hak ve yükümlülükleri netleştiren, iş tanımı, çalışma saatleri, ücret, izinler ve fesih koşullarını detaylıca düzenleyen temel bir belgedir. Bu hesaplayıcıdan elde ettiğiniz brüt ve net maaş bilgilerinizi, sözleşme şablonundaki ilgili alanlara kolayca aktarabilirsiniz. Ayrıca, bir iş teklif mektubu hazırlıyorsanız, brüt maaş bilgisini orada da kullanmanız mümkündür. İş sözleşmesi, taraflar arasında çıkabilecek anlaşmazlıkları önlemek ve yasal haklarınızı korumak adına kritik bir role sahiptir. Net maaşınızı hesapladıktan sonra, bu bilgileri kullanarak işvereninizle şeffaf bir ücret görüşmesi yapabilir ve ardından resmi sözleşmenizi hazırlayabilirsiniz.
Önemli Uyarılar ve Sınırlamalar
Bu hesaplayıcı, standart tam zamanlı bir çalışanın temel kesintilerini hesaplamak için tasarlanmıştır. İkramiye, prim, fazla mesai ücreti, yıllık izin ücreti gibi ek ödemeleri veya avans kesintilerini içermez. Ayrıca, serbest meslek kazancı, emekli maaşı veya menkul kıymet geliri gibi diğer gelir türleri için geçerli değildir. Kullanılan asgari ücret tutarı ve gelir vergisi dilimleri 2026 yılı için tahminidir ve resmi rakamlar açıklandığında değişebilir. Hesaplama, kullanıcının her ay aynı brüt maaşı aldığı ve dolayısıyla aynı vergi matrahına sahip olduğu varsayımına dayanır. Maaşınız aydan aya değişiyorsa, bu hesaplama yaklaşık bir sonuç verecektir. Kesin ve kişiye özel hesaplama için daima bir mali müşavir veya vergi uzmanına danışmanız önerilir.