İş ilişkisinin sona ermesi durumunda hak kazanılan kıdem tazminatı tutarını, güncel tavan ve damga vergisi oranı ile hesaplayın. Çalışılan gün sayısına göre orantılı hesaplama yapılır.
Ücretsiz ve kayıt gerektirmez
Hesapla →
Fazla Mesai Ücreti Nedir?
Fazla mesai ücreti, 4857 sayılı İş Kanunu'na göre, haftalık 45 saati aşan çalışmalar için ödenmesi gereken ek ücrettir. İşçinin normal çalışma süresinin üzerinde ve işverenin talebi doğrultusunda yaptığı çalışmalar fazla mesai sayılır. Kanun, bu çalışmalar için saatlik ücretin en az %50 artırılarak ödenmesini şart koşar. Ayrıca, bir işçinin bir yıl içinde yapabileceği fazla mesai saati 270 saat ile sınırlandırılmıştır. Bu sınır, iş sözleşmesinde daha yüksek bir süre kararlaştırılmadığı sürece geçerlidir.
Fazla Mesai Ücreti Nasıl Hesaplanır?
Hesaplama için öncelikle saatlik brüt ücret bulunur. Bunun için brüt aylık maaş, aylık ortalama çalışma saatine bölünür. Aylık ortalama çalışma saati, haftalık 45 saatlik çalışmanın 5 hafta ile çarpılmasıyla (45*5=225 saat) referans olarak alınabilir. Ardından, haftalık fazla mesai saati hesaplanır: Haftada çalışılan toplam saatten, sözleşmedeki normal haftalık çalışma süresi (örneğin 45 saat) çıkarılır. Bu süre negatif olamaz.
Daha sonra, bu haftalık fazla mesai saati, fazla mesai yapılan hafta sayısı ile çarpılarak dönemlik toplam fazla mesai saati bulunur. Ancak, İş Kanunu bir yıl içinde yapılabilecek fazla mesai saatini 270 ile sınırlamıştır. Bu nedenle, daha önceki fazla mesai saatleri de dikkate alınarak kalan kullanılabilir yıllık saat hesaplanır ve ücretlendirilecek saat bu sınıra göre belirlenir.
Son adımda, normal saatlik ücrete %50 zam eklenerek zamlı saatlik ücret bulunur. Ücretlendirilecek fazla mesai saati ile zamlı saatlik ücret çarpılarak toplam brüt fazla mesai ücreti elde edilir.
Örnek Hesaplama
Brüt aylık maaşı 15.000 TL, haftalık normal çalışma süresi 45 saat olan bir işçi, 4 hafta boyunca haftada 50 saat çalışmış olsun. Bu yıl içinde daha önce fazla mesai kullanmamış olsun.
- Saatlik brüt ücret: 15.000 TL / 225 saat = 66,67 TL
- Haftalık fazla mesai: 50 saat - 45 saat = 5 saat
- Dönemlik toplam fazla mesai: 5 saat/hafta * 4 hafta = 20 saat
- Kalan yıllık saat: 270 saat - 0 saat = 270 saat (Sınır aşılmadı)
- Zamlı saatlik ücret: 66,67 TL * 1,50 = 100,00 TL
- Toplam fazla mesai ücreti: 20 saat * 100,00 TL = 2.000,00 TL (brüt)
Bu işçi için hesaplanan brüt fazla mesai ücreti 2.000,00 TL'dir.
Sık Karşılaşılan Durumlar
Yıllık Sınırın Aşılması
Bir işçi yıl içinde 270 saatlik fazla mesai sınırını doldurmuşsa, bu sınırdan sonra yapılan çalışmalar için fazla mesai ücreti ödenmez. İşveren, bu saatleri ya ücretsiz izinle dengelemeli ya da işçinin onayıyla bir sonraki yıla devretmelidir. Hesaplayıcımız, kalan kullanılabilir saati sıfırladığı için bu durumda ücretlendirilecek saat de sıfır olacaktır.
Fazla Mesai Yapılmayan Haftalar
Haftalık çalışma süresi normal süreyi (örneğin 45 saati) aşmıyorsa, o hafta için fazla mesai hesaplanmaz. Hesaplayıcımız bu durumu otomatik olarak sıfırlayacaktır. Örneğin, haftada 45 saat çalışan bir işçi için fazla mesai saati hesaplanmayacak, dolayısıyla ek ücret de olmayacaktır.
Resmi Tatil ve Hafta Tatili Çalışmaları
Bu hesaplayıcı, normal çalışma günlerindeki fazla mesaiyi hesaplar. Pazar günü (hafta tatili) veya resmi tatillerde yapılan çalışmalar için farklı (genellikle daha yüksek) zam oranları uygulanır ve ayrıca hesaplanmalıdır. Örneğin, resmi tatillerde çalışma ücreti, o günlük ücrete ilave olarak bir günlük ücret daha ödenmesi şeklinde olabilir. Bu nedenle, bu tür çalışmaların ücreti bu hesaplamanın dışında tutulmuştur.
Farklı Haftalık Çalışma Süreleri
İş sözleşmesinde haftalık çalışma süresi 45 saatten az (örneğin 40 saat) belirlenmişse, fazla mesai hesaplaması yine bu sözleşme süresine göre yapılır. Yani, 40 saatlik sözleşmesi olan biri için 45 saat değil, 40 saat normal süre kabul edilir. Hesaplayıcımızda bu süreyi "Haftalık Normal Çalışma Süresi" alanına girerek doğru sonucu alabilirsiniz.
Fazla Mesai Ücretinizi Talep Etmek
Hesapladığınız fazla mesai ücreti ödenmemişse, öncelikle yazılı olarak işverene başvurmalısınız. Yanıt alamazsanız veya ücretiniz ödenmezse, İş Sözleşmesinin İşçi Tarafından Haklı Nedenle Feshi Halinde Alacak Davası Dilekçesi ile mahkemeye başvurabilirsiniz. Bu belgede, ödenmeyen fazla mesai ücretinizi talep edebilirsiniz. Ayrıca, haklı fesih nedeniniz varsa (örneğin ücretlerin zamanında ödenmemesi), iş sözleşmenizi feshederek kıdem tazminatı gibi diğer haklarınızı da talep etme imkanınız olabilir. Bu hesaplayıcıdan elde ettiğiniz brüt fazla mesai tutarını, söz konusu dilekçedeki "Toplam Talep Edilen Tutar" alanına yazabilirsiniz.