İş ilişkisinin sona ermesi durumunda hak kazanılan kıdem tazminatı tutarını, güncel tavan ve damga vergisi oranı ile hesaplayın. Çalışılan gün sayısına göre orantılı hesaplama yapılır.
Ücretsiz ve kayıt gerektirmez
Hesapla →
Ücretsiz İzin Nedir?
Ücretsiz izin, Türk İş Kanunu'nda düzenlenen ve çalışanın işverenden yazılı olarak talep ettiği veya işverenin belirli koşullarla teklif ettiği, ücret ödenmeyen ve çalışma yükümlülüğünün bulunmadığı bir izin türüdür. Bu izin türü, iş akdini askıya alır; yani iş ilişkisi sona ermez ancak tarafların karşılıklı edimleri (çalışma ve ücret ödeme) durur. Doğum, askerlik, eğitim veya kişisel nedenlerle kullanılabilir. Bu süre boyunca çalışana maaş ödenmez ve Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) primleri yatırılmaz, bu da emeklilik prim günü hesabınıza bu günlerin eklenmeyeceği anlamına gelir.
Ücretsiz İzin Kesintisi Nasıl Hesaplanır?
Hesaplamanın temeli, çalışanın brüt maaşına ve izin süresine dayanır. İş Kanunu ve genel uygulama, bir ayı 30 gün olarak kabul eder. Bu nedenle, standart hesaplamada günlük brüt ücret, brüt maaşın 30'a bölünmesiyle bulunur. Ancak, kimi işyerlerinde, toplu iş sözleşmelerinde veya bireysel iş sözleşmelerinde, o ayın gerçek takvim gün sayısı (28, 29, 30 veya 31) üzerinden hesaplama yapılması da kararlaştırılabilir. Bu durumda günlük ücret daha hassas olarak hesaplanır.
Toplam kesinti tutarını bulmak için şu adımlar izlenir:
- Toplam İzin Günü Hesaplanır: İzin bitiş tarihinden başlangıç tarihi çıkarılır ve 1 eklenir. Çünkü başlangıç ve bitiş günleri de dahil edilir.
- Günlük Brüt Ücret Bulunur: Brüt maaş, seçilen ayın gün sayısına (30 veya o ayın gerçek gün sayısı) bölünür.
- Toplam Kesinti Tutarı Belirlenir: Günlük brüt ücret ile toplam izin günü çarpılır.
Bu formülle elde edilen sonuç, maaş bordrosundan yapılacak brüt kesintiyi gösterir. Ayrıca, ücretsiz izinli geçen her bir takvim günü için SGK prim ödemesi yapılmaz ve bu günler prim günü sayınıza eklenmez.
Detaylı Hesaplama Örneği
Brüt maaşı 22.500 TL olan bir çalışan, 15 Temmuz 2026'dan 29 Temmuz 2026'ya kadar (15 gün) ücretsiz izin kullanmak istemektedir. Şirket politikası standart 30 gün üzerinden hesaplama yapmaktadır.
- Toplam İzin Günü: 29 Temmuz - 15 Temmuz = 14 gün, artı 1 eklenirse 15 gün.
- Günlük Brüt Ücret: 22.500 TL / 30 = 750 TL.
- Toplam Brüt Kesinti: 750 TL x 15 gün = 11.250 TL.
- SGK Prim Günü Kaybı: 15 gün.
Bu durumda, çalışanın Temmuz ayı maaşından 11.250 TL brüt kesinti yapılacaktır. Net kesinti ise bu brüt tutardan gelir vergisi stopajı ve damga vergisi düşüldükten sonra daha az olacaktır. Ayrıca, Temmuz ayı için bildirilecek prim günü sayısından 15 gün eksiltilecektir.
Alternatif Senaryo: Takvim Günü Hesabı
Aynı çalışan, eğer şirketi Temmuz ayının gerçek gün sayısı (31 gün) üzerinden hesaplama yapsaydı:
- Günlük Brüt Ücret: 22.500 TL / 31 ≈ 725,81 TL.
- Toplam Brüt Kesinti: 725,81 TL x 15 gün ≈ 10.887,15 TL.
Görüldüğü gibi, farklı gün sayısı seçimi toplam kesintiyi değiştirebilmektedir.
Sık Karşılaşılan Ücretsiz İzin Türleri ve Kuralları
Doğum Sonrası Ücretsiz İzin
Doğum yapan kadın çalışanlar, 8 haftalık (56 gün) zorunlu ücretli doğum izninin ardından, talep etmeleri halinde 6 aya kadar ücretsiz izin kullanma hakkına sahiptir. Bu izin, çocuğun hayatta olması koşuluyla kullanılır ve yukarıda anlatılan kesinti kuralları aynen geçerlidir. Bu uzun süreli izin, annenin çocuk bakımı için önemli bir zaman dilimi sağlar.
Askerlik İzni
Askerlik görevi için alınan ücretsiz izinlerde de aynı hesaplama yöntemi uygulanır. Askerlik süresi boyunca iş akdi askıda kalır ve görev bitiminde çalışan aynı veya benzer işe dönme hakkına sahiptir.
İşveren Tarafından Zorunlu Kılınan Ücretsiz İzin
İşveren, ekonomik kriz, iş yoğunluğunun azalması veya zorlayıcı sebeplerle çalışana ücretsiz izin verebilir. Bu durumda izin, çalışanın talebi olmadan verilir, ancak kesinti hesabı değişmez. Çalışanın yazılı onayı alınması veya toplu iş sözleşmesi hükümlerine uyulması önemlidir.
Eğitim İzni
Kişisel veya mesleki gelişim için alınan ücretsiz eğitim izinleri de bu kapsamdadır. Çalışan, eğitim süresince ücret alamaz ve SGK primleri ödenmez.
Ücretsiz İzin Talebinde Bulunurken ve Sonrasında Dikkat Edilmesi Gerekenler
Ücretsiz izin talebinizi mutlaka yazılı olarak ve gerekçenizi açıkça belirterek işverene iletmelisiniz. Sözlü anlaşmalar ileride anlaşmazlıklara yol açabilir. İzin sürenizin başlangıç ve bitiş tarihlerini net şekilde belirtmeniz, her iki taraf için de planlama kolaylığı sağlar.
Bu süreci resmiyete dökmek, haklarınızı korumak ve işverene karşı açık bir iletişim kanalı oluşturmak için bir Ücretsiz İzin Talebi Dilekçesi hazırlamanız şiddetle önerilir. Bu dilekçe, izin talebinizin kayıt altına alınmasını sağlar. Dilekçenize, izin bitiminde işe dönüş taahhüdünüzü eklemek, işveren nezdinde güven oluşturacaktır.
İzin süreniz bittiğinde, işverene yazılı olarak işe dönmek istediğinizi bildirmeniz ve belirlenen tarihte işbaşı yapmanız gerekir. İşverenin, haklı bir neden olmaksızın sizi işe geri almaması kanuna aykırı olabilir.
Sonuç ve Sonraki Adım
Ücretsiz izin, hem çalışan hem de işveren için planlı ve anlaşmalı bir ara verme yöntemidir. Kesintilerin ve prim kaybının önceden hesaplanması, maddi planlamanızı doğru yapmanıza yardımcı olur. Bu hesaplayıcı ile brüt kesintinizi ve prim günü kaybınızı öğrendikten sonra, resmi süreci başlatmak için hazırlanmış Çalışanın İşverenden Ücretsiz İzin Talebi Dilekçesi'ni kullanarak talebinizi yazılı hale getirebilirsiniz.