İş ilişkisinin sona ermesi durumunda hak kazanılan kıdem tazminatı tutarını, güncel tavan ve damga vergisi oranı ile hesaplayın. Çalışılan gün sayısına göre orantılı hesaplama yapılır.
Ücretsiz ve kayıt gerektirmez
Hesapla →
Doğum İzni Nedir?
Doğum izni (analık izni), Türkiye'deki sigortalı kadın çalışanların doğum öncesi ve sonrasında sağlıklarını korumak ve bebeklerine bakabilmeleri için kullanabilecekleri ücretli izin süresidir. İş Kanunu ve Sosyal Sigortalar Kanunu ile düzenlenen bu hak, çalışma hayatındaki anneler için önemli bir güvence sağlar. İzin süresi, çalışanın gebelik durumu ve çocuk sayısına göre değişiklik gösterir ve bu süre boyunca işveren tarafından ücret ödenmeye devam edilir.
Doğum İzni Süresi Nasıl Hesaplanır?
Doğum izni süresi, temel 16 hafta olmak üzere belirli koşullara göre artar. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 74. maddesine göre:
- Temel Süre: 16 hafta (8 hafta doğum öncesi, 8 hafta doğum sonrası).
- Çoğul Gebelik: İkiz, üçüz gibi çoğul gebeliklerde temel süreye ek 2 hafta izin verilir.
- Üç ve Üzeri Çocuk: Üçüncü ve sonraki çocuklarda temel süreye ek 2 hafta izin verilir.
Bu ek süreler birbirini engellemez ve aynı anda uygulanabilir. Örneğin, üçüncü çocuğa hamile olan ve ikiz bekleyen bir çalışan, 16 + 2 + 2 = 20 hafta izin kullanma hakkına sahiptir.
İzin, doktor tarafından belirlenen beklenen doğum tarihinden 8 hafta önce başlar. Toplam izin süresi bu başlangıç tarihinden itibaren hesaplanır. Önemli bir esneklik olarak, çalışan sağlık durumu uygunsa ve doktor raporu ile belgelendirirse, doğum öncesi kullanacağı 8 haftalık iznin en fazla 5 haftasını doğum sonrası döneme aktarabilir. Bu durumda doğum öncesi izin 3 haftaya düşerken, doğum sonrası izin 13 haftaya çıkar; toplam süre yine 16 hafta (veya eklemelerle daha fazla) olarak kalır.
Detaylı Bir Örnek Hesaplama
Beklenen doğum tarihi 15 Kasım 2026 olan, üçüncü çocuğuna hamile ve ikiz bekleyen bir çalışanın izin süresini hesaplayalım:
- İzin Başlangıcı: Beklenen doğum tarihinden 8 hafta (56 gün) önce.
15 Kasım 2026 - 56 gün = 20 Eylül 2026. - Toplam Hafta: Temel 16 hafta + çoğul gebelik ek 2 hafta + üçüncü çocuk ek 2 hafta = 20 hafta.
- Toplam Gün: 20 hafta x 7 gün = 140 gün.
- İzin Bitişi: Başlangıç tarihi dahil olmak üzere 140 gün.
20 Eylül 2026 + 139 gün = 6 Şubat 2027.
Bu durumda çalışan, 20 Eylül 2026 ile 6 Şubat 2027 tarihleri arasında toplam 140 gün (20 hafta) analık izni kullanacaktır.
Yarım Çalışma Ödeneği Hakkı ve Hesaplaması
Doğum izninin bitiminden sonra, çocuğun ilk 60 ayı içinde anneler haftalık çalışma sürelerini yarıya indirerek çalışabilirler. Bu hak, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile düzenlenmiştir. Yarım çalışma ödeneği alabilmek için doğum izni başlamadan önceki bir yıl içinde en az 90 gün prim ödeyerek çalışmış olmak şarttır.
Ödeneğin Süresi: Bu hak, çocuğun 60. ayını doldurduğu aya kadar kullanılabilir. Kullanım süresi çocuk sırasına göre değişir: ilk çocukta 24 ay, ikinci çocukta 30 ay, üçüncü ve sonraki çocuklarda 36 ay.
Ödeneğin Hesaplanması:
- Doğum izni başlamadan önceki son 3 aydaki ortalama brüt aylık ücretiniz hesaplanır.
- Bu ücretin günlük ortalaması alınır (brüt aylık ücret / 90).
- Günlük brüt ücretiniz, yürürlükteki brüt aylık asgari ücretin günlük tutarını (örneğin 22.000 TL / 30 = 733,33 TL) aşamaz. Esas alınacak tutar bu iki değerden düşük olanıdır.
- Esas alınan günlük brüt ücretin %50'si, yarım çalışma günlük ödemeniz olur.
- Aylık tahmini ödeme için bu tutar 30 ile çarpılır.
Örnek Ödeme Hesabı
Son 3 aylık ortalama brüt ücreti 25.000 TL olan ve yukarıdaki şartları sağlayan bir çalışan için:
- Günlük Ortalama Brüt: 25.000 / 90 = 277,78 TL.
- Günlük Asgari Ücret Sınırı: 22.000 / 30 = 733,33 TL.
- Esas Alınacak Tutar: 277,78 TL (asgari ücret sınırından düşük olduğu için).
- Günlük Ödeme: 277,78 TL * %50 = 138,89 TL.
- Tahmini Aylık Ödeme: 138,89 TL * 30 = 4.166,70 TL.
Bu ödeme, çalışanın fiilen çalışmadığı yarım günler için SGK tarafından yapılır ve çocuğun yaşına göre belirlenen süre boyunca devam eder.
Babalık İzni (Bilgi)
Yeni baba olan sigortalı erkek çalışanlar, doğumun gerçekleştiği tarihten itibaren 5 iş günü süreyle ücretli babalık izni kullanma hakkına sahiptir. Bu izin için işverene yazılı bir dilekçe ile başvurulması gerekir. Bu hesaplayıcı, babalık izni süresi veya ödemesi hesaplamaz; bilgi amaçlı olarak belirtilmiştir.
İzin Sonrası Diğer Haklar
Doğum izninin bitiminden itibaren çalışan anne, 6 aylık ücretsiz izin talep etme hakkına sahiptir. Bu izin, yıllık ücretli izin hakkından bağımsızdır. Ayrıca, yarım çalışma hakkını kullanmak yerine, iş sözleşmesinde değişiklik yapılarak kısmi süreli (part-time) çalışmaya geçiş de talep edilebilir.
Sık Karşılaşılan Durumlar
- Erken Doğum: Doğum beklenen tarihten önce gerçekleşirse, kullanılmayan doğum öncesi izin süreleri doğum sonrasına eklenir. Toplam süre değişmez.
- Yetersiz Prim Günü: Doğumdan önceki bir yılda 90 günden az prim günü olan çalışanlar yarım çalışma ödeneği alamazlar, ancak temel 16 haftalık analık izni hakları devam eder.
- İş Değişikliği: Doğum izni öncesinde iş değiştirmiş olmak, son 3 aylık brüt ücretin hesaplanmasında zorluk yaratabilir. Bu durumda önceki işyerinden alınan ücretlerin ortalaması dikkate alınmalıdır.
Hangi Belgeleri Hazırlamalısınız?
Doğum izni kullanmak için işvereninize bir Analık (Doğum) İzni Dilekçesi sunmanız gerekir. Bu dilekçede beklenen doğum tarihinizi, iznin başlangıç ve bitiş tarihlerini, gebeliğin tekil/çoğul olma durumunu belirtirsiniz. Hekim raporunuzu da eklemelisiniz. Bu belge, haklarınızı resmi olarak talep etmenin ilk adımıdır.
Doğum izni sonrasında yarım çalışmaya geçmek isterseniz Doğum Sonrası Yarım Gün Ücretsiz İzin Talebi Mektubu'nu, 6 aylık ücretsiz izin talep edecekseniz Doğum Sonrası Altı Aylık Ücretsiz İzin Talebi Dilekçesi'ni kullanabilirsiniz. Baba adayları ise Babalık İzni Dilekçesi ile haklarını kullanmaya başlayabilir. Bu belgeleri önceden hazırlamak, sürecin sorunsuz işlemesini sağlar.