Oblicza wysokość zachowku (części obowiązkowej spadku) dla zstępnych, małżonka lub rodziców spadkodawcy, uwzględniając wartość spadku, długi oraz darowizny.
Bezpłatnie i bez rejestracji
Oblicz →
Czym jest dziedziczenie ustawowe
Dziedziczenie ustawowe następuje wtedy, gdy spadkodawca nie zostawił ważnego testamentu albo testament nie obejmuje całego majątku. Wówczas krąg spadkobierców i wielkość ich udziałów wyznacza Kodeks cywilny (art. 931–935). Kalkulator pozwala szybko ustalić, kto i w jakiej części dziedziczy, oraz do kiedy można odrzucić spadek.
Jak działa podział: kolejność powołania
Ustawa wymienia spadkobierców w kolejności. Dalsza grupa dziedziczy dopiero wtedy, gdy nie ma bliższej.
- Dzieci i małżonek (art. 931). Dzieci dziedziczą w częściach równych. Małżonek dostaje tyle, ile każde dziecko, ale nie mniej niż 1/4 spadku. Przy jednym dziecku jest to więc 1/2, przy dwojgu 1/3, przy trojgu i więcej 1/4. Udział zmarłego dziecka dzielą jego dzieci, a gdy ich nie ma, dalsi zstępni.
- Małżonek, rodzice i rodzeństwo (art. 932). Gdy nie ma zstępnych, małżonek dostaje połowę spadku, a drugą połowę dzielą rodzice i rodzeństwo. Bez małżonka rodzice i rodzeństwo dzielą cały spadek.
- Dalsi spadkobiercy. Dziadkowie i ich zstępni, pasierbowie, a w końcu gmina ostatniego miejsca zamieszkania lub Skarb Państwa. Kalkulator pokazuje tylko, jaka część do nich trafia.
Rodzice i rodzeństwo: kto dostaje jaką część
Przy dziedziczeniu w drugiej grupie rodzice mają pierwszeństwo przed rodzeństwem. Każdy żyjący rodzic dziedziczy swój pełny udział: połowę spadku, gdy nie ma małżonka, albo 1/4 spadku, gdy dziedziczy też małżonek. Rodzeństwo nie konkuruje z rodzicami o równe części. Dziedziczy wyłącznie udział rodzica, który nie dożył otwarcia spadku, i dzieli go między siebie po równo.
- Żyje oboje rodziców: każdy dostaje 1/2 spadku (z małżonkiem po 1/4), a rodzeństwo nic.
- Żyje jedno z rodziców i jest rodzeństwo: rodzic dostaje 1/2 (z małżonkiem 1/4), a rodzeństwo dzieli po równo drugą 1/2 (z małżonkiem 1/4).
- Żyje jedno z rodziców i nie ma rodzeństwa: rodzic dziedziczy całość (z małżonkiem połowę, a drugą połowę dostaje małżonek).
- Nie żyje żadne z rodziców: rodzeństwo dzieli całość (z małżonkiem połowę). Gdy nie ma też rodzeństwa ani jego zstępnych, a jest małżonek, dziedziczy on cały spadek.
Rodzeństwo, które nie dożyło otwarcia spadku, zastępują jego dzieci i dalsi zstępni. W kalkulatorze liczą się razem jako jedna linia.
Przykład
Zmarły pozostawił żonę, matkę (ojciec nie żyje) i dwoje rodzeństwa, nie miał dzieci. Żona dziedziczy 1/2 spadku, czyli 50%. Matka dostaje swój pełny udział 1/4, czyli 25%. Udział nieżyjącego ojca, także 1/4, przypada rodzeństwu po równo: po 12,5% dla każdego. Przy wartości czystego spadku 400 000 zł to odpowiednio 200 000 zł dla żony, 100 000 zł dla matki i po 50 000 zł dla każdego z rodzeństwa.
Gdyby w tej samej sytuacji żyło oboje rodziców, a nie było małżonka, każdy z nich dostałby po 50%, a rodzeństwo nic.
Najczęstsze sytuacje
- Dziecko zmarło przed spadkodawcą: jego udział dziedziczą jego dzieci. W kalkulatorze liczą się jako jedna linia.
- Ktoś odrzucił spadek: traktuje się go tak, jakby nie dożył otwarcia spadku (art. 1020 KC), a jego udział przechodzi na jego zstępnych.
- Rozwód lub separacja: były małżonek ani małżonek w separacji orzeczonej przez sąd nie dziedziczy. W razie pozwu o rozwód z winy małżonka sąd może wyłączyć go od dziedziczenia (art. 940 KC).
- Testament: spadkodawca może rozdzielić majątek inaczej niż ustawa. Najbliżsi (zstępni, małżonek, rodzice) mogą jednak mieć roszczenie o zachowek, zwykle 1/2 udziału ustawowego, a 2/3 dla małoletnich i trwale niezdolnych do pracy (art. 991 KC).
Termin na odrzucenie spadku
Spadkobierca ma 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o powołaniu do spadku, na złożenie oświadczenia o jego przyjęciu lub odrzuceniu (art. 1015 KC). Oświadczenie składa się przed sądem lub notariuszem. Brak oświadczenia oznacza przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza, czyli odpowiedzialność za długi tylko do wartości odziedziczonego majątku. Wpisz datę dowiedzenia się o spadku, a kalkulator pokaże ostatni dzień terminu. Jeśli wypada on w dzień wolny od pracy, termin upływa następnego dnia roboczego.
Jaki dokument przygotować po obliczeniu
Gdy spadek jest zadłużony i chcesz się go zrzec, przygotuj oświadczenie o odrzuceniu spadku. Za dziecko małoletnie składa je rodzic, co zwykle wymaga zgody sądu opiekuńczego. Jeśli sam planujesz rozporządzić majątkiem inaczej niż ustawa, sporządź testament i wskaż w nim spadkobierców oraz ich udziały.
Kalkulator ma charakter informacyjny i opiera się na ogólnych regułach Kodeksu cywilnego. W sprawach spornych albo przy spadkach z elementem zagranicznym o podziale rozstrzyga sąd lub notariusz po zbadaniu konkretnych okoliczności.