Oblicz kwotę netto, kwotę VAT i kwotę brutto dla dowolnej stawki VAT. Narzędzie dla przedsiębiorców, księgowych i osób wystawiających faktury.
Bezpłatnie i bez rejestracji
Oblicz →
Czym jest podatek od spadków i darowizn
Podatek od spadków i darowizn płaci osoba, która nabywa majątek: spadkobierca, zapisobierca albo obdarowany. Obejmuje to pieniądze, nieruchomości, samochody i inne rzeczy oraz prawa majątkowe. Zasady określa ustawa z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn. Wysokość podatku zależy od trzech rzeczy: grupy podatkowej, czyli stopnia pokrewieństwa z darczyńcą lub zmarłym, wartości nabycia oraz tego, czy w ostatnich latach dostałeś już coś od tej samej osoby.
Jak działa kalkulator krok po kroku
Najpierw od wartości rzeczy i praw odejmuje się długi i ciężary. Następnie dolicza się wcześniejsze nabycia od tej samej osoby z okresu pięciu lat. Od tej sumy odejmuje się raz kwotę wolną właściwą dla grupy podatkowej. Od pozostałej podstawy liczy się podatek według progresywnej skali. Na końcu odlicza się podatek przypadający na wcześniejsze nabycia, a wynik zaokrągla się do pełnych złotych.
Grupy podatkowe i kwoty wolne
| Grupa | Kto należy | Kwota wolna | Skala |
|---|---|---|---|
| 0 | małżonek, dzieci, wnuki, rodzice, dziadkowie, pasierb, rodzeństwo, ojczym, macocha | pełne zwolnienie po spełnieniu warunków (art. 4a) | jak grupa I, jeśli zwolnienie przepadnie |
| I | teściowie, zięć, synowa oraz osoby z grupy 0, które utraciły zwolnienie | 36 120 zł | 3%, 5%, 7% |
| II | m.in. rodzeństwo rodziców, dzieci rodzeństwa, rodzeństwo małżonka | 27 090 zł | 7%, 9%, 12% |
| III | pozostali, także osoby niespokrewnione | 5 733 zł | 12%, 16%, 20% |
Skala ma trzy przedziały. Niższa stawka obejmuje podstawę do 11 833 zł, środkowa – część od 11 833 zł do 23 665 zł, a najwyższa – nadwyżkę ponad 23 665 zł. Są to stawki krańcowe: każda dotyczy tylko tej części podstawy, która mieści się w danym przedziale.
Zwolnienie dla grupy 0
Najbliższa rodzina nie płaci podatku, ale zwolnienie nie działa automatycznie. Art. 4a ust. 1 ustawy obejmuje wyłącznie małżonka, zstępnych (dzieci, wnuki), wstępnych (rodziców, dziadków), pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę. Trzeba w ciągu 6 miesięcy od powstania obowiązku podatkowego złożyć do naczelnika urzędu skarbowego zgłoszenie na formularzu SD-Z2. Przy darowiźnie pieniężnej trzeba też udokumentować przekazanie pieniędzy przelewem, przekazem pocztowym lub wpłatą na rachunek obdarowanego. Przy spadku termin liczy się zwykle od uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku albo od sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia. Jeśli termin upłynie, zwolnienie przepada i podatek liczy się według grupy I.
Teściowie, zięć i synowa należą wprawdzie do I grupy podatkowej, ale nie są wymienieni w art. 4a, więc zwolnienia i zgłoszenia SD-Z2 dla nich nie ma. Płacą podatek według skali grupy I, po odliczeniu kwoty wolnej 36 120 zł.
Darowizny z ostatnich 5 lat
Darowizny od tej samej osoby w okresie pięciu lat łączy się w jedną podstawę, a kwotę wolną odlicza się tylko raz. Ma to znaczenie, gdy rodzina przekazuje majątek w kilku ratach. Sposób liczenia pięciu lat wynika z art. 9 ustawy; w razie wątpliwości zapytaj urząd skarbowy.
Przykład
Wujek (grupa II) daje siostrzeńcowi mieszkanie warte 80 000 zł, a trzy lata wcześniej dał mu już 20 000 zł. Podstawa łączna to 100 000 zł. Po odliczeniu kwoty wolnej 27 090 zł zostaje 72 910 zł. Podatek od tej kwoty to 7% od pierwszych 11 833 zł (828,31 zł), 9% od kolejnych 11 832 zł (1 064,88 zł) i 12% od nadwyżki ponad 23 665 zł, czyli od 49 245 zł (5 909,40 zł). Razem wychodzi 7 802,59 zł. Wcześniejsza darowizna 20 000 zł mieściła się w kwocie wolnej, więc nie przypada na nią żaden podatek do odliczenia. Do zapłaty zostaje po zaokrągleniu 7 803 zł.
Częste sytuacje
- Darowizna od rodzica lub dziadka: grupa 0, podatku nie ma, jeśli złożysz SD-Z2 w terminie. Przy pieniądzach zachowaj potwierdzenie przelewu.
- Darowizna od teściów: grupa I bez zwolnienia z art. 4a. Podatek pojawia się dopiero po przekroczeniu kwoty wolnej 36 120 zł.
- Spadek po ciotce lub wujku: zwykle grupa II, kwota wolna 27 090 zł.
- Darowizna od osoby niespokrewnionej: grupa III, skala do 20%, kwota wolna tylko 5 733 zł.
- Spadek z długami: podstawę zmniejszają długi spadkowe, ale możesz je odliczyć tylko do wartości nabycia.
- Spóźnione SD-Z2: przy spadku po rodzicu wartym 150 000 zł podatek liczy się jak w grupie I i wynosi około 7 262 zł.
Jakie dokumenty przygotować
Przy przekazaniu majątku bliskiej osobie warto przygotować umowę darowizny. Nieruchomość wymaga aktu notarialnego, a w pozostałych przypadkach umowa na piśmie ułatwia późniejsze udokumentowanie darowizny przed urzędem skarbowym. Jeśli planujesz rozporządzić majątkiem na wypadek śmierci, pomocny będzie testament. Po nabyciu pamiętaj o formularzu SD-Z2 (zwolnienie grupy 0) albo o deklaracji SD-3, gdy podatek trzeba zapłacić.
O czym pamiętać
Kalkulator pokazuje orientacyjną kwotę podatku według zasad ogólnych. Nie obejmuje wszystkich zwolnień z art. 4 ustawy ani sytuacji szczególnych, a wartość nabycia musisz oszacować samodzielnie. Kwoty wolne i progi skali mogą zostać zmienione, więc przed złożeniem deklaracji sprawdź aktualne brzmienie art. 9 i art. 15 oraz rozporządzenie Ministra Finansów w tej sprawie.